Cache-Control ve ETag ne işe yarar?
Cache-Control, HTTP yanıtının saklanması ve yeniden kullanılması için önbellek kurallarını bildirir. ETag ise belirli bir içerik sürümünü tanımlayan doğrulayıcıdır. Birlikte kullanıldıklarında, değişmemiş bir içeriğin gövdesini tekrar göndermeden güncellik kontrolü yapılabilir.
HTTP önbelleği tarayıcıda veya CDN gibi paylaşılan bir katmanda bulunabilir. Bu katmanların neyi sakladığını bilmek önemlidir: herkese aynı gösterilen bir ürün açıklamasıyla oturum açmış kişinin hesap özeti aynı politikaya sahip olmamalıdır. MDN HTTP caching rehberi özel ve paylaşılan önbellekleri ayırır.
Bir blog başlığını düzelttiğinizi düşünün. Sunucuda yeni metin var, fakat ziyaretçi eski başlığı görüyor. Bu durumda önce yanıtın hangi katmandan geldiğini ve ne kadar süre taze sayıldığını inceleyin. Sorunu çözmek için bütün önbelleği kapatmak her içerik türü için iyi bir varsayılan değildir.
no-cache ile no-store arasındaki fark nedir?
no-cache, yanıtın saklanmasına izin verir ancak yeniden kullanılmadan önce sunucuyla doğrulanmasını ister. no-store ise HTTP önbelleğinin yanıtı saklamamasını söyler. İsimleri benzer olsa da uyguladıkları kural farklıdır. Cache-Control referansı bu ayrımı açıklar.
Bir editoryal sayfada güncel sürümü her kullanımda kontrol etmek istiyorsanız no-cache ve bir doğrulayıcı anlamlı olabilir. Saklanmasını istemediğiniz hassas bir hesap yanıtında ise no-store değerlendirilebilir. Bu başlıklar erişim yetkisi denetiminin yerine geçmez.
Tarayıcının geri/ileri gezinme geçmişi gibi mekanizmalar, yeni bir HTTP isteğiyle aynı şey değildir. Kullanıcı geçmişteki sayfaya döndüğünde görünen ekranı değerlendirirken bu ayrımı da hesaba katın.
ETag ile 304 Not Modified akışı nasıl işler?
ETag doğrulamasında istemci elindeki sürüm etiketini If-None-Match ile gönderir. GET isteğinde temsil değişmemişse sunucu gövdesiz 304 Not Modified yanıtı verebilir. İstemci sakladığı içeriği kullanmaya devam eder. Koşullu isteğin kuralları RFC 9110'da tanımlanır.
İlk yanıtın başlıkları şöyle olabilir:
HTTP/1.1 200 OK
Content-Type: text/html; charset=utf-8
Cache-Control: no-cache
ETag: "article-revision-7"
Sonraki doğrulama isteği ve değişmeyen içerik için yanıt:
GET /articles/http-cache HTTP/1.1
Host: example.com
If-None-Match: "article-revision-7"
HTTP/1.1 304 Not Modified
Cache-Control: no-cache
ETag: "article-revision-7"
Bu bloklar HTTP akışını gösterir; GET ile başlayan bölüm istek, HTTP/1.1 304 satırıyla başlayan bölüm yanıttır. Gerçek içerik değiştiğinde etiketi de uygun biçimde değiştirmek gerekir. ETag referansı, etiket üretimini ve doğrulama davranışını açıklar.
304 yanıtı yine bir ağ iletişimi gerektirir. Tasarruf edilen şey çoğunlukla gövdenin tekrar aktarılmasıdır; sunucudaki bütün hesaplamanın otomatik olarak ortadan kalktığını varsaymayın. Yanıt üretme maliyetini azaltmak için doğrulayıcının nasıl hesaplandığını da düşünmek gerekir.
Tarayıcı ve CDN için farklı süre verilebilir mi?
max-age tazelik ömrünü saniye cinsinden bildirir. s-maxage ise paylaşılan önbellekler için ayrı bir süre belirler; bu katmanda max-age yerine geçer. Tarayıcı gibi özel önbellekler s-maxage değerini kullanmaz. Bu davranış RFC 9111'de tanımlanır.
Herkese aynı sunulan bir içerik için örnek politika:
Cache-Control: public, max-age=60, s-maxage=300
Buradaki süreler örnektir. Bir duyuru sayfasının beş dakika eski kalması kabul edilebilirken stok bilgisinde aynı tercih uygun olmayabilir. Önce kabul edilebilir eskimeyi belirleyin; sonra altyapının bu başlıkları gerçekten uyguladığını kontrol edin.
Kişiye özel bir yanıtta private, paylaşılan önbelleğe saklama izni vermez; tarayıcı önbelleğini tamamen kapatmaz. Bir yanıtta çerez bulunmasını, her CDN'in onu otomatik olarak doğru şekilde ayıracağına dair garanti saymayın.
Vary hangi önbellek hatasını önler?
Vary, yanıtın hangi istek başlıklarına göre değiştiğini önbelleğe bildirir. Aynı URL, Accept-Language başlığına göre Türkçe veya İngilizce dönüyorsa bu varyantların ayrılması gerekebilir:
Vary: Accept-Language
Bu başlık, dili gerçekten URL veya istek başlığı üzerinden seçen bir sunucu tasarımında anlamlıdır; tarayıcıdaki bir dil düğmesinin varlığı tek başına bu kuralı gerektirmez. Vary referansı, aynı URL'nin farklı yanıtlarının nasıl ayrıldığını anlatır.
Vary bir kimlik doğrulama mekanizması değildir. Hesap sayfasını herkese açık paylaşılan bir yanıta dönüştürmek için kullanılmamalıdır. Testte iki dilin veya iki kullanıcı kapsamının birbirine karışıp karışmadığını ayrıca kontrol edin.
Sürümlenmiş dosyalarda immutable ne zaman kullanılmalı?
immutable, tazelik süresi boyunca içeriğin değişmeyeceğini bildirir. İçerik değiştiğinde URL'si de değişen dosyalar buna uygun bir örnektir. RFC 8246 bu uzantıyı tanımlar.
Örneğin site.8d42c1.css adı içerik değişince yeni bir ad alıyorsa uzun bir ömür verilebilir:
Cache-Control: public, max-age=31536000, immutable
Aynı adreste üzerine yazılan dosyaya bu politikayı uygulamak, güncellemelerin ziyaretçiye ulaşmasını zorlaştırabilir. Dosya sürümleme ve cache politikasını birlikte tasarlayın.
Denemeyi tarayıcının Network panelinde yapın: önbelleği devre dışı bırakan seçeneği kapatın, ilk yanıtı alın, içeriği değiştirmeden tekrar isteyin, sonra sürümü güncelleyip yeniden kontrol edin. Gövde, durum kodu ve başlıkları birlikte inceleyin. Sayfanın bulunabilirlik tarafı için SEO ve GEO içerik rehberi bu performans konusunu tamamlar.
Sık sorulan sorular
no-cache önbelleği kapatır mı? Hayır. Saklanan yanıtın yeniden kullanımından önce doğrulama ister.
304 Not Modified bir hata mı? Hayır. Koşullu GET bağlamında saklanan temsilin kullanılabileceğini belirtir ve içerik gövdesi taşımaz.
private tüm önbellekleri engeller mi? Hayır. Paylaşılan önbelleği sınırlar; özel önbellekte saklama hâlâ mümkün olabilir.
ETag tek başına sayfayı hızlandırır mı? Sonuç doğrulama maliyetine ve aktarılan içeriğe bağlıdır. Ağ isteğini veya bütün sunucu işini ortadan kaldırdığı varsayılmamalıdır.

