HTTP 401 ve 403 arasındaki fark nedir?
HTTP 401, hedef kaynağa erişmek için geçerli kimlik doğrulama bilgisinin bulunmadığını belirtir. HTTP 403 ise sunucunun isteği anladığını, fakat yerine getirmeyi reddettiğini gösterir. Geçerli token ile yetersiz yetki, 403 için yaygın bir örnektir; 403 her zaman kullanıcının giriş yaptığı anlamına gelmez. RFC 9110, reddin kimlik bilgileriyle ilgisiz nedenleri de olabileceğini belirtir.
Bir fatura API'si düşünün. Oturumsuz istek, süresi dolmuş token ve başka müşteriye ait faturaya erişim aynı sorun değildir. Hepsini giriş ekranına yönlendirmek kullanıcıyı döngüye sokar; hepsine 403 vermek de istemcinin hangi durumda yeniden kimlik doğrulaması gerektiğini belirsizleştirir.
401 yanıtında WWW-Authenticate neden bulunur?
401 üreten sunucu, hedef kaynak için uygulanabilir en az bir kimlik doğrulama challenge'ını WWW-Authenticate başlığında göndermelidir. MDN 401 referansı, bu başlığın istemciye beklenen yöntemi bildirdiğini açıklar.
Bearer token ile korunan bir uç noktaya kimlik bilgisi gönderilmediğinde örnek yanıt şöyle olabilir:
HTTP/1.1 401 Unauthorized
WWW-Authenticate: Bearer realm="billing"
Cache-Control: no-store
Content-Type: application/json
{"code":"authentication_required"}
Buradaki billing koruma alanının örnek adıdır. no-store ise bu örnekte hassas hata yanıtının saklanmaması için seçilmiş önbellek politikasıdır; 401 kodunun kendisinin zorunlu kıldığı bir başlık değildir. Önbellek seçeneklerini Cache-Control ve ETag rehberinde bulabilirsiniz.
Kimlik bilgisi hiç gönderilmediyse, token süresinin dolduğunu iddia eden bir hata yazmayın. İstemcinin hiç sunmadığı bir token hakkında böyle bir sonuç çıkarılamaz.
Geçersiz token ile yetersiz scope nasıl ayrılır?
OAuth Bearer kullanımında invalid_token, geçersiz veya süresi dolmuş token için 401 ile; insufficient_scope ise gerekli yetkinin eksikliği için 403 ile ilişkilidir. Bu adlar her kimlik doğrulama sistemine ait genel JSON kuralları değildir. RFC 6750 bölüm 3.1, Bearer hata değerlerini tanımlar.
Gönderilmiş token doğrulamadan geçmediyse şu challenge kullanılabilir:
HTTP/1.1 401 Unauthorized
WWW-Authenticate: Bearer realm="billing", error="invalid_token"
Cache-Control: no-store
Token geçerli olduğu halde fatura dışa aktarma yetkisi yoksa farklı bir durum vardır:
HTTP/1.1 403 Forbidden
WWW-Authenticate: Bearer realm="billing", error="insufficient_scope", scope="invoices:export"
Cache-Control: no-store
Content-Type: application/json
{"code":"insufficient_permission"}
invoices:export uygulamanın tanımladığı örnek scope adıdır. Gerekli scope'un challenge içinde açıklanması isteğe bağlıdır; dışarıya ne kadar yetki bilgisi verileceği API sözleşmesine bağlıdır. Aynı scope'larla tekrar token almak, bu örnekte eksik izni kazandırmaz.
Her 403 yanıtında yeniden giriş yapılmalı mı?
403 için otomatik yeniden giriş veya aynı istekle sınırsız tekrar doğru bir varsayım değildir. MDN 403 açıklaması, değişmeden tekrarlanan isteğin aynı nedenle başarısız olmasının beklendiğini vurgular.
İstemci açısından uygulanabilir bir akış şöyle kurulabilir: korumalı kaynak 401 döndürürse uygulamanın desteklediği oturum yenileme yolunu değerlendirin. Yenileme başarısızsa döngüyü durdurup giriş isteyin. Kaynak 403 döndürürse kullanıcının yapabileceği bir eylem olup olmadığını gösterin; örneğin yetki istemek veya doğru çalışma alanına geçmek.
Bir kez yenilemeyi denemek gibi sınırlar, uygulama tasarımıdır; HTTP standardının bütün istemcilere dayattığı bir sayı değildir. Mutasyonları yeniden göndermeden önce işlemin tekrar güvenliğini de inceleyin. API retry rehberi, kimlik sorunlarıyla geçici sunucu hatalarının neden ayrı ele alınması gerektiğini tamamlar.
Yetkisiz kaynağı gizlemek için 404 kullanılabilir mi?
Erişimi yasak kaynağın varlığını açıklamak istemeyen sunucu, 403 yerine 404 döndürebilir. Bu seçenek RFC 9110'un 403 tanımında açıkça yer alır.
Başka müşterinin faturasına ait kimliği deneyen kullanıcıya, o faturanın var olduğunu söylemek istemeyebilirsiniz. Böyle bir politikada olmayan fatura ile erişilemeyen fatura için dışarıya tutarlı bir yanıt verin. Sunucu tarafındaki yetki denetimini yine yapın; yalnızca durum kodunu değiştirmek erişimi korumaz.
Bir butonu gizlemek veya tahmin edilmesi zor kimlik kullanmak da yeterli değildir. OWASP yetkilendirme rehberi, her istekte yetki denetimini ve nesne düzeyindeki erişim kurallarını ele alır.
Hata ayıklarken hangi sırayla ilerlenmeli?
Kimlik hatasını incelerken önce reddi hangi katmanın ürettiğini belirleyin. API, ters proxy veya başka bir erişim katmanı farklı kurallar uyguluyor olabilir.
- Doğru URL ve HTTP metoduna baktığınızı doğrulayın; yönlendirmelerden sonraki son yanıtı inceleyin.
- Gerçek istekte beklenen kimlik bilgisinin gönderildiğini kontrol edin. Token değerini ekran görüntüsüne veya günlüğe kopyalamayın.
- 401 için challenge'ı; 403 için doğrulanmış kullanıcı, işlem, kaynak ve ilgili yetki kararını inceleyin.
- Anonim kullanıcı, geçerli ama yetkisiz kullanıcı ve yetkili kullanıcı ile ayrı kontroller yapın. Çok müşterili uygulamada başka müşterinin kaynağını da deneyin.
Tarayıcıda CORS hatası görülüyorsa sunucunun 401/403 yanıtı istemci koduna açılmıyor olabilir. CORS rehberi, hata yanıtları dahil paylaşım başlıklarının kontrolünü anlatır. CORS ayarını değiştirmek kullanıcıya erişim yetkisi kazandırmaz.
Sık sorulan sorular
401, token hiç gönderilmediğinde mi kullanılır? Yalnızca o durumda değil. Gönderilen kimlik bilgisinin geçersiz olduğu durumlar da 401 kapsamına girer.
403, kullanıcının kesin giriş yaptığı anlamına gelir mi? Hayır. Kimlik bilgisinden bağımsız bir erişim politikası da isteği reddedebilir.
Her 403 yanıtı WWW-Authenticate taşımalı mı? Genel HTTP kuralı bunu bütün 403 yanıtları için zorunlu kılmaz. Bearer insufficient_scope gibi yönteme özel kuralları ayrıca değerlendirin.
Yetki hatasında 200 ve success: false döndürmek uygun mu? Bu tasarım HTTP durumunu başarı olarak bildirir. İstemcinin ve gözlemleme araçlarının ayrımı yapabilmesi için uygun hata durum kodunu kullanın.

